Expertblog: moeten zorginstellingen naar een nullijn voor zzp’ers?

Steeds meer zorginstellingen worstelen met de vraag hoe zij op een verantwoorde manier zzp’ers kunnen blijven inzetten. Intrakoopleverancier Younited® signaleert dat organisaties regelmatig overwegen om volledig af te bouwen naar een nullijn voor zzp’ers. Vaak uit angst voor handhaving, juridische risico’s of onduidelijkheid over wet- en regelgeving. Maar volgens Younited® is zo’n rigide aanpak in veel gevallen onnodig én potentieel schadelijk voor de continuïteit van zorg. Zij delen hun inzichten en praktische tips in een blog hieronder.

Moeten zorginstellingen naar een nullijn voor zzp’ers op uitvoerende opdrachten?

Steeds vaker spreek ik, Ralph Gehring, zorginstellingen die zich genoodzaakt voelen om toe te werken naar een nullijn als het gaat om de inzet van zzp’ers op uitvoerende opdrachten. Niet omdat ze dat willen, maar omdat ze denken dat het moet. Een krampreactie, ingegeven door angst voor handhaving en juridische risico’s. Maar in veel gevallen is die kramp onnodig en zelfs schadelijk.

Het rigide afbouwen van zzp-inzet leidt tot onder meer oplopende wachtlijsten, verhoogde werkdruk bij vaste medewerkers, patiëntenstops en zelfs sluiting van groepen. Terwijl het in veel gevallen nog prima mogelijk is om zelfstandigen in te zetten, mits je het goed organiseert.

Niet elke opdracht is een risico

Ja, er zijn opdrachten waarbij evident sprake is van inbedding en gezag. Denk aan structurele inzet op vaste tijden, onder leiding en toezicht van een teamleider. Daar is het risico op schijnzelfstandigheid groot, en moet je als opdrachtgever kritisch zijn. Maar er zijn ook talloze voorbeelden waarbij zzp-inzet wél verantwoord is. Zo sprak ik onlangs een zorginstelling die pedicures inzet op zzp-basis. De opdracht is uitvoerend, er is nauwelijks sprake van gezag of inbedding, en de instelling heeft zelf geen pedicures in loondienst. Een duidelijke opdracht, zonder gezagsverhouding – en dus juridisch prima te verantwoorden.

Welke opdrachten leveren weinig risico op?

Denk aan specialistische en afgebakende opdrachten waarbij zelfstandigen hun expertise inzetten zonder ondergeschiktheid. Voorbeelden zijn medisch specialisten, therapeuten, gedragskundigen, specialisten ouderengeneeskunde, vak- en slaaptherapeuten, basisartsen, psychiaters, psychologen en orthopedagogen. Deze opdrachten zijn vaak goed te structureren en kennen minder risico op gezagsverhouding.

De realiteit: veel opdrachten zijn nog steeds mogelijk

Zowel zakelijk als privé krijg ik vaak de vraag: “Mag ik nog wel zzp’ers inzetten – en wat zijn de risico’s?” Mijn antwoord begint steevast met een reality check: het tijdperk waarin opdrachtgevers achteloos zzp’ers op vacatures plaatsten, is voorbij. Maar dat betekent niet dat zzp-inhuur onmogelijk is.

Sterker nog: een aanzienlijk deel van de opdrachten is nog steeds prima in te vullen met zelfstandigen. Mits je het goed organiseert. Dat betekent: een duidelijke opdrachtomschrijving, concrete resultaatafspraken en een samenwerking die past bij de rol van opdrachtgever/opdrachtnemer.

Waarom een nullijn niet altijd werkt

Zorginstellingen kunnen wel willen toewerken naar een nullijn, maar stuiten daarbij op twee grote problemen. Ten eerste is de benodigde capaciteit simpelweg niet beschikbaar in loondienst. Ten tweede zullen uitzend- en detacheringskrachten komend jaar duurder worden dan zzp’ers, mede door het wegvallen van de btw-vrijstelling waar zzp’ers wél van profiteren.

Zorg voor visie én verantwoordelijkheid

Zolang je zzp’ers inzet op basis van duidelijke opdrachten, zonder gezagsverhouding, zijn de risico’s beheersbaar. Maar zodra er sprake is van schijnzelfstandigheid, bijvoorbeeld doordat de zzp’er werkt onder leiding en toezicht, structureel op vaste tijden aanwezig is of geen ondernemersrisico loopt, ontstaan er serieuze risico’s. Denk aan naheffingen, arbeidsrechtelijke claims en reputatieschade.

Daarom: maak serieus werk van compliancy. Zorg voor duidelijke processen, toets op zelfstandigheid en leg alles zorgvuldig vast. En nog belangrijker: werk op de juiste manier samen met zzp’ers. Zelfstandigen zijn ondernemers – behandel hen ook zo. Alleen dan ontstaat een duurzame samenwerking die juridisch klopt én wederzijds waardevol is.

Wil je weten hoe jouw organisatie compliant zzp’ers kan inzetten? Neem dan gerust contact op met jouw contactpersoon binnen Intrakoop of met Younited®  voor een verkennend gesprek of een quickscan.