Gevolgen Midden-Oostenconflict voor Intrakoopovereenkomsten

De spanningen en oorlog in het Midden-Oosten hebben inmiddels een zichtbaar effect op onze economie, onder andere via internationale scheepvaart, energiemarkten en grondstoffenstromen. In dit uitgebreide artikel informeren we je over de (mogelijke) gevolgen voor de overeenkomsten waaraan je deelneemt, zoals effecten op het gebied van kostenontwikkeling, levertijden en beschikbaarheid.

Belangrijk om te vermelden is dat de gevolgen van het conflict kunnen verschillen per productgroep, per leverancier en per contractvorm. In veel gevallen blijft de impact beperkt of is deze tijdelijk. Tegelijk vraagt de situatie om heldere duiding en goede afstemming, zodat signalen niet leiden tot onnodige onrust of adhoc keuzes.

Mogelijke effecten binnen Intrakoopovereenkomsten
Op dit moment ziet Intrakoop vooral aandachtspunten bij internationaal georganiseerde ketens. Daarbij gaat het met name om energie, eten & drinken, facilitaire producten en diensten, ICT en medisch & farmacie. Dit betekent nadrukkelijk niet dat alle Intrakoopovereenkomsten geraakt worden. Het beeld is wisselend en ontwikkelt zich continu.

Afhankelijk van de verdere ontwikkelingen kunnen zich op hoofdlijnen de volgende effecten voordoen:

Logistiek en levering

• Verstoringen in internationale vaarroutes en geopolitieke spanningen kunnen leiden tot hogere brandstofkosten en aangepaste transportroutes. Bij transportintensieve productgroepen kan dit zich uiten in langere levertijden of tijdelijke logistieke toeslagen. Niet iedere leverancier wordt in gelijke mate geraakt; dit hangt onder meer samen met de gekozen vervoersvorm en de mate waarin gebruik wordt gemaakt van fossiele brandstoffen.
  

Daar waar leveranciers tijdelijke transporttoeslagen rekenen, toetsen onze contractmanagers dit en informeren we de deelnemers aan de betreffende overeenkomst.

• Energie en grondstoffen
  Ontwikkelingen in het Midden-Oosten zorgen voor beweging op energie‑ en grondstoffenmarkten. Dit kan invloed hebben op prijzen en leiden tot meer schommelingen. Of en hoe dit doorwerkt in de kosten voor zorgorganisaties hangt af van het type grondstof, de contractvorm, de looptijd en het moment van inkopen.
  
  
• Internationaal verweven ketens
  Binnen ketens voor onder meer voeding, facilitaire materialen, ICT en medische producten kunnen de beschikbaarheid en/of de leveringsvoorwaarden tijdelijk wijzigen. De impact verschilt sterk per productcategorie en leverancier.
  
  
• Farmacie en geneesmiddelen
  In tegenstelling tot sommige andere ketens zien we voor farmacie op dit moment nog geen directe effecten. Prijzen en (kortings)afspraken voor medicatie liggen vaak langdurig vast, waardoor aanpassingen vertraagd doorwerken. Logistieke kosten vormen een beperkt deel van de dienstverlening en er wordt al veel elektrisch gereden.
  
  Bij langdurige geopolitieke onrust is het niet uitgesloten dat geneesmiddelprijzen op termijn stijgen. Dit past dan binnen een breder beeld van prijsdruk bij aanhoudende schaarste en hogere kosten.
  
  
• Verzekerbaarheid en zorgplicht
  Naast kosten, levertijden en beschikbaarheid kan geopolitieke escalatie ook gevolgen hebben voor verzekerbaarheid. Bij internationaal transport kunnen verzekeraars voorwaarden aanpassen, bijvoorbeeld via aangescherpte oorlogsclausules. Dit kan betekenen dat nieuwe zendingen onder andere voorwaarden vallen dan eerder het geval was.
  
  De grootste impact zit daarbij vaak in indirecte effecten, zoals vertragingen of uitval van leveranciers. Deze zijn niet altijd verzekerd. Ook bij zakelijke reizen naar of via risicogebieden kunnen beperkingen gelden binnen verzekeringen. Los daarvan blijft de zorgplicht van de werkgever altijd van kracht.
  
  Intrakoop volgt deze ontwikkelingen en informeert leden wanneer dit relevant is voor overeenkomsten of de bedrijfsvoering van zorgorganisaties.

• Aanschaf apparatuur en investeringsgoederen
  Uit recente signalen blijkt dat bij bepaalde typen apparatuur de prijzen momenteel sterk oplopen en levertijden nu al aanzienlijk langer zijn. Wanneer voor jouw organisatie al vaststaat dat dergelijke apparatuur binnen een periode van ongeveer negen maanden nodig is, kan het verstandig zijn om dit tijdig op te nemen in je planning en hierover in gesprek te gaan.

Dit is nadrukkelijk geen generiek aankoopadvies, maar een aandachtspunt voor situaties waarin de investeringsbehoefte al is vastgesteld. Intrakoop kan je ondersteunen door mee te kijken naar timing, contractvoorwaarden en mogelijke alternatieven binnen bestaande overeenkomsten.

ICT en medische apparatuur
Door grondstoftekorten en verstoringen in transport­routes lopen levertijden op en stijgen logistieke kosten. Tekorten aan grondstoffen die nodig zijn voor chipproductie kunnen de halfgeleiderindustrie raken. Dat leidt tot langere levertijden en prijsdruk voor o.a. thin clients, sensoren en medische monitoren.

Toenemende cyberdreiging

Geopolitieke spanningen vergroten niet alleen fysieke verstoringen in ketens, maar kunnen ook leiden tot een toename van digitale dreiging. Zorgorganisaties zijn vaker doelwit van hacking, phishing en social engineering, soms met geopolitieke motieven. Aanvallen combineren digitale en fysieke benaderingen om toegang te krijgen tot gevoelige data.

Advies aan zorgorganisaties op het gebied van ICT:

Plan verder vooruit, verleng je prognoses en werk waar mogelijk samen bij het plaatsen van bestellingen.

• Formuleer programma’s van eisen ruimer, zodat je sneller kunt uitwijken naar alternatieven.
• Reken op langere inzet van bestaande apparatuur en hogere prijzen.
• Door schaarste kan de verleiding toenemen om snel leverbare, maar onveilige apparatuur te kiezen. Goedkope netwerkapparatuur uit landen met offensieve cyberprogramma’s kan risico’s bevatten zoals achterdeuren of spionagesoftware.
  

Energie-overeenkomsten

De recente geopolitieke onrust zorgt voor meer schommelingen op de energiemarkt. Binnen het Intrakoop Energiecollectief is dit risico grotendeels afgedekt door een inkoopaanpak die gericht is op stabiele en voorspelbare kosten. Deelnemers aan de collectieve energieovereenkomsten zijn hierover per e-mail geïnformeerd.

Wat betekent dit voor deelnemende leden?

• Geen actie nodig

Voor 2026 is het volledige volume al ingekocht; marktontwikkelingen hebben geen invloed meer op de tarieven.

• Rust in prijsontwikkeling

Voor 2027 en 2028 zijn tijdig en gespreid afspraken gemaakt over volumes en prijzen, waardoor schommelingen beperkt doorwerken.

• Risicobeheersing centraal

Niet speculeren, maar gespreid inkopen en vroegtijdig volumes vastleggen zorgt voor stabiliteit.

• Dagelijkse monitoring

De markt wordt continu gevolgd, zodat er tijdig kan worden bijgestuurd indien nodig.

• Actieve communicatie

Bij relevante ontwikkelingen worden leden direct geïnformeerd via e‑mail, bijeenkomsten of het maandelijkse energiespreekuur.

Deelnemers die nog geen commitment hebben afgegeven voor 2028 zijn geadviseerd contact op te nemen met de productgroep Energie & Vastgoed. Lees hierover ook onze onlangs gepubliceerde BLOG Energie.

Hoe gaan leveranciers om met deze situatie?

In aanvulling op de eerder geschetste effecten op logistiek en transport, blijkt uit gesprekken met leveranciers dat zij verschillend omgaan met de huidige ontwikkelingen. Sommige leveranciers ervaren beperkte impact, bijvoorbeeld doordat zij minder afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen of internationale zeevracht. Andere leveranciers zien wel kostenstijgingen, met name bij transport.

Wanneer leveranciers te maken krijgen met uitzonderlijke omstandigheden, kan er sprake zijn van een tijdelijke calamiteittoeslag. Een dergelijke toeslag heeft een duidelijke begin‑ en einddatum, wordt apart zichtbaar gemaakt op de factuur en is nadrukkelijk géén structurele prijsverhoging. Integrale prijsaanpassingen vallen hier niet onder.

De rol van Intrakoop

Intrakoop volgt deze ontwikkelingen actief en beoordeelt dit vanuit het collectief van leden. Juist door signalen te bundelen, kan Intrakoop namens leden het gesprek voeren met gecontracteerde leveranciers over de gevolgen van de huidige geopolitieke situatie.

Wanneer leveranciers aanpassingen voorstellen, zoals tijdelijke toeslagen of gewijzigde leveringscondities, toetst Intrakoop deze zorgvuldig op noodzaak, proportionaliteit en marktconformiteit binnen de gemaakte afspraken. Daarbij hanteren we het uitgangspunt dat maatregelen tijdelijk, transparant en goed onderbouwd zijn.

Als tijdelijke maatregelen binnen een overeenkomst onvermijdelijk blijken, maken we duidelijke afspraken over onderbouwing, duur en heldere communicatie richting de betrokken leden.

Hoe verder?

Intrakoop volgt de ontwikkelingen nauwgezet en draagt bij aan samenhang en afstemming binnen de keten, waar dit collectief meerwaarde heeft. Zo voorkomen we dat onzekerheid leidt tot versnipperde of kostbare keuzes.

Intrakoop blijft de mogelijke impact op haar overeenkomsten nauwlettend volgen en informeert leden wanneer ontwikkelingen daar aanleiding toe geven.

Vragen?

Heb je vragen of wil je delen wat je in de praktijk tegenkomt? Neem dan contact op met je Intrakoopadviseur. Zo houden we samen grip op de situatie en beperken we onnodige onrust.